پرسش‌های متداول سرمایه‌گذاری در کردستان

Investment in Kurdistan Frequently Asked Questions

مجموعه پرسش و پاسخ حاضر حاوی سئوالاتی است که عموما توسط علاقمنـدان به سرمایه گذاری در کردستان ایران مطرح می شود. امید است پاسخ های ارائه شده این امکان را فراهم سازد تا اینگونه علاقمندان ضمن آگاهی یافتن از سیاست سرمایه گذاری خارجی در کردستان، اطلاعات جامعی پیرامون چارچوب قانونی پذیرش سرمایه گذاریها همینطور چگونگی طی مراحل اخذ مجوز مربوطه بدست آورند.

 


 اطلاعات عمومی

سرمایه گذاری خارجی در چه قالب حقوقی و قراردادی قابل پذیرش است؟

سرمایه گذاری خارجی در چارچوب کلیه روشهای مشارکت حقوقی (بصورت سرمایه گذاری مستقیم) و یا ترتیبات قراردادی قابل انجام است. منظور از ترتیبات قراردادی انواع روش های تامین مالی است که در چارچوب روشهای مشارکت مدنی، بیع متقابل و انواع روشهای ساخت، بهره بـرداری و واگـذاری صورت می پذیرد.

سرمایه گذاری مستقیم خارجی درچه بخشهایی مجاز است؟

سرمایه گذاری مستقیم خارجی درکلیه زمینه هایی که فعالیت بخش خصوصی در آن مجاز است، قابل انجام می باشد.

سرمایه گذاری خارجی در چارچوب ترتیبات قراردادی درچه بخشهایی مجاز است؟

سرمایه گذاری خارجی در چارچوب ترتیبات قراردادی درکلیه بخشهای اقتصادی کشور مجاز است. خاطر نشان می سازد سرمایه گذاری خارجی دربخشهایی که در اختیار دولت قرار دارد، صرفا درچارچوب ترتیبات قراردادی قابل انجام است.

چه نوع تشکل حقوقی برای تحقق یک سرمایه گذاری خارجی تجویز میشود؟

طبق قانون تجارت ایران هفت نوع شرکت یا شخصیت حقوقی قابل تأسیس است که از بین آنها شرکت سهامی که در آن سرمایه به سهام تقسیم می شود بعنوان رایج ترین و مقبولترین تشکل حقوقی تجویز میشود.

آیا داشتن شریک محلی برای سرمایه گذاران خارجی الزامی است؟

خیر، داشتن شریک محلی الزامی نیست اما معمولا سرمایه گذاران خارجی به علت آشنابودن طرف های ایرانی با شرایط کار، مقررات و ضوابط اداری، راههای استفـاده از امکانات محلی و غیره تمایل به اختیار نمودن شریک محلی دارند.

حد مجاز سرمایه گذاری خارجی در ایران چه میزان است ؟

از حیث درصد مشارکت و میزان سرمایه گذاری هیچگونه محدودیتی برای سرمایه گذاری مستقیم خارجی در جمهوری اسلامی ایران وجود ندارد.

آیا تفاوتی بین سرمایه گذاری خارجی در مناطق آزاد تجاری-صنعتی، مناطق ویژه اقتصادی و سرزمین اصلی وجود دارد؟

سرمایه گذاری خارجی در مناطق آزادمنطقه آزاد شناخته شده اند و در حال حاضر شامل شش منطقه قشم، کیش، چابهار، بندر انزلی، اروند و ارس میباشد.مناطقی که تحت عنوان مناطق ویژه اقتصـادی مناطق آزاد تجاری-صنعتی جمهــوری اسلامی ایران صورت می گیـرند نیز می تواننـد از مزایای قانون مزبور، مشروط به طی تشریفات قانونی اخذ مجوز سرمایه گذاری، برخوردار شوند . از آنها یاد میشود جزئی از سرزمین اصلی میباشند و به همین لحاظ سرمایه گذاری در این مناطق نیز به مثابه سرمایه گذاری در سرزمین اصلی تلقی میگردد. درهرحال باتوجه به دامنه شمول قانون سرمایه گذاری خارجی به قلمرو جمهوری اسلامی ایران، سرمایه گذاریهای خارجی که در تابع مقررات خاص سرمایه گذاری در این مناطق میباشد.

منظور از حمایت در قانون سرمایه گذاری خارجی چیست؟

منظور از حمایت، برخورداری از حقوق و مزایای خاصی است که بموجب قانون سرمایه گذاری خارجی به سرمایه گذار تعلق می گیرد. به عبارت دیگر سرمایه گذاریهایی که از طریق این قانون انجام نشوند، از چنین حقوقی برخوردار نخواهند بود.

این حقوق و مزایا کدامند؟

بارزترین حقوقی که براساس قانون مذکور به سرمایه گذار خارجی تعلق می گیرد، شامل موارد ذیل می باشد:

  1. انتقال سود وسرمایه و منافع آن به ارز خارجی
  2. دریافت خسارت ناشی از سلب مالکیت و ملی شدن سرمایه خارجی
  3. دریافـت خسارت ناشی از وضع قوانین یا مصوبات دولت که موجب ممنوعیت یا توقف اجرای قراردادهای مالی سرمایه گذارخارجی گردد
  4. برخورداری از رفتار یکسان و برابر نسبت به سرمایه گذاران داخلی

چه تسهیلات و مزایای دیگری برای سرمایه گذاران خارجی در نظر گرفته شده است؟

  1. سایر تسهیلات و مزایای مندرج در قانون سرمایه گذاری خارجی و آئین نامه اجرایی آن بقرار زیر می باشد:
  2. تبدیل و انتقال وجوه ناشی از قراردادهای مختلف سرمایه گذاری وانتقال تکنولوژی به ارز خارجی
  3. تبدیل و انتقال اصل و سود تسهیلات مالی مربوط به سرمایه گذاریهای خارجی
  4. ارجاع اختلافات سرمایه گذاری به محاکم داوری بین المللی
  5. استفاده از کارشناسان خارجی درامورمربوط به پروژه های سرمایه گذاری
  6. انجام صادرات بدون سپردن تعهد برای برگشت ارز حاصله به کشور
  7. نگهداری ارز حاصل از صادرات درخارج از کشور
  8. دسترسی مستقیم و امکان برداشت ارز حاصل از صادرات از حسابهای امانی بانکی در خارج از کشور
  9. عدم شمول ضوابط قیمت گذاری، توزیع، عدم ساخت و الزامات ساخت داخل

 

قراردادهای ساخت، بهره برداری و واگذاری (BOT) در چه قالب حقوقی قابل اجرا هستند؟

قراردادهای ساخت بهره برداری و واگذاری (BOT) و امثال آن (نظیر BOOT و BOO و …) می توانند از طریق ثبت شعبه سرمایه گذار خارجی در ایران و یا تشکیل یک شرکت ایرانی (شرکت پروژه) تحقق یابد.

منظور از حقوق مالکانه چیست؟

منظور از حقوق مالکانه حقوق ناشی از مالکیت بر مال و دارائی و یا حقوق اکتسابی ناشی از قرارداد می باشد که در قانون سرمایه گذاری خارجی به رسمیت شناختـه شـده و حسب مورد به حقوق مالکیت، بهـره برداری، انتفـاع و … تسری می یابد.

منظور از واگذاری حقوق مالکانه در طرحهای BOT چیست؟

منظور از واگذاری حقوق مالکانه حقوق اکتسابی ناشی از قرارداد مربوطه می باشد که میتواند به طرف ایرانی قرارداد واگذار شود.

آیا داشتن حساب بانکی درخارج از ایران برای سرمایه گذاری خارجی صادراتی مجاز است؟

افتتاح حساب بانکی درخارج از ایران برای نگهداری درآمدهای صادراتی سرمایه گذاریهای خارجی مجاز است، و هدف از آن دسترسی مستقیم سرمایه گذارخارجی به ارز حاصل از صادرات برای دریافت سود سهام و سایر پرداختهایی که باید به وی انجام شود، می باشد.

آیا اصولاً تملک زمین در ایران توسط خارجیان امکان پذیر است؟

بلی در چارچوب قانون و آئین نامه استملاک اتباع خارجی مالکیت زمین در حدود مصارف شخصی توسط اشخـاص حقیقی خارجی امکان پذیر است. احراز مالکیت منوط به اخذ مجوز خاص از وزارت امورخارجه می باشد.

آیا تملک زمین برای امور صنعتی و کشاورزی توسط اتباع خارجی مجاز است؟

خیر. تملک زمین برای مصارف صنعتی وکشاورزی که بیش از نیازهای شخصی تلقی می گردد مجاز نیست.

پس نحوه تملک زمین در طرح سرمایه گذاری خارجی چگونه است؟

همانطور که در پاسخ سئوال قبلی ذکـر شد تملک زمین به نـام تبعه خارجی امـکان پذیر نمی باشد لکن چنانچه طرح سرمایه گذاری خارجی منجر به تشکیل شرکت ایرانی گردد، تملک زمین به نام شرکت که هویتی ایرانی دارد، مجاز خواهد بود.

 

نظام پذیرش

متولی پذیرش وحمایت از سرمایه گذاری خارجی درجمهوری اسلامی ایران چه سازمانی است؟

سازمان سرمایه گذاری وکمکهای اقتصادی و فنی ایران بعنوان تنها نهاد مرکزی دولتی است که متولی پذیرش و برقراری حمـایت نسبت به سرمـایه های خارجی می باشد. مجـوز سرمایه گذاری خارجی نیز در چارچوب قانون سرمایه گذاری خارجی توسط این سازمان صادر می شود .

آیا اخذ مجوز سرمایه گذاری برای کلیه سرمایه گذاریهای خارجی الزامی است؟

بلی. اخذ مجوز برای سرمایه گذاریهای خارجی که بر اساس قانون سرمایه گذاری خارجـی انجام می شوند، الزامی است. مجوز اینگونه سرمایه گذاریها با امضای وزیر اموراقتصادی ودارایی صادر میشود.

آیا منظور این است که هر مورد سرمایه گذاری تحت قانون سرمایه گذاری خارجی به مجوز خاص نیاز دارد؟

بلی هر مورد سرمایه گذاری خارجی تحت این قانون نیاز به مجوز خاص (مستقل) دارد.

مراحل صدور مجوزسرمایه گذاری خارجی کدام است؟ چه مدارکی برای صدور این مجــوز لازم است؟

مراحل صدور مجوز سرمایه گذاری بسیار کوتاه و ساده می باشد. با درخواست رسمی سرمایه گذار خارجی خطاب به سازمان سرمایه گذاری، موضوع ظرف ۱۵ روز کـاری به هیات سرمایه گذاری خارجی گزارش و پس از آن مجوز سرمایه گذاری صادر میگردد. مدارک لازم عبارتند از فرم درخواست سرمایه گذاری بهمراه سایر مدارک مندرج در فرم یادشده.

 

سرمایه خارجی

شکل های سرمایه خارجی چیست؟

شکل های سرمایه خارجی طبق قانون سرمایه گذاری خارجی بسیار متنوع بوده و علاوه بر سرمایه نقدی کلیه اشکال غیرنقدی اعم از ماشین آلات، تجهیزات، قطعات، مواد اولیه، دانش فنی وخـدمات تخصــصـی را نیز شامل مـی گردد (برای اطلاع بیشتر به ماده “۲” آئین نامه اجرایی قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی مراجعه شود.

آیا همه نوع ارز خارجی برای ورود سرمایه نقدی قابل قبول است؟

فقط ارزهایی به عنوان سرمایه نقدی قابل ثبت می باشند که از نظر بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بعنوان ارز قابل قبول تلقی شوند.

سرمایه نقدی چگونه به کشور وارد می شود؟

سرمایه نقدی خارجی باید از طریق سیستم بانکی و یا مجاری رسمی مورد تائید بانک مرکزی به کشور وارد شود. بدیهی است که ارزهای وارده نیز باید جزو ارزهای قابل قبول بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران باشد.

آیا امکان ثبت حق اختراع و علائم تجاری درایران وجود دارد؟

حقوق مالکیت صنعتی و معنوی اعم از حق اختراع، حق علائم و اسامی تجاری و غیره براساس قانون ثبت علائم و اختراعات کشور قابل ثبت و حمایت قانونی می باشد.

 

انتقالات ارزی

منظور از انتقالات ارزی چیست؟

منظور از انتقالات ارزی، انتقال کلیه وجوه اعم از وجوه ناشی از عملکرد سرمایه گذاری خارجی و یا سایر وجوهی است که انتقال آن بصورت ارز صورت می گیرد. این انتقالات بطور مشخص در دوطبقه بندی قرار می گیرند:

  • الف. انتقالات سرمایه ای شامـل سود سهام یا سود سرمایـه، اصل سرمایه، عایدات سرمایه ای، و مبالغ مربوط به جبران خسارت ناشی از سلب مالکیت و مصادره سرمایه خارجی؛
  • ب. سایر انتقالات ارزی شامل کلیه انتقالات ارزی ناشی از قراردادهای حق اختراع، دانش فنی، کمکهای فنی و مهندسی، اسامی و علائم تجاری و قراردادهای مشابه.
  • آیا محدودیتی به لحاظ میزان وجوه قابل انتقال اعمال می شود؟
    خیر به لحاظ قانونی هیچ نوع محدودیتی از نظر مبلغ قابل انتقال و میزان انتقال در هر سال وجود ندارد.

 

مسائل مالیاتی و گمرکی

نرخ مالیات بردرآمد اشخاص حقوقی درایران چه میزان است؟

نـرخ مالیات بردرآمد اشخاص حقوقی درایران معادل ۲۵ درصد درآمد مشمول مالیات می باشد (ماده ۱۰۵قانون مالیاتهای مستقیم.

 آیا نرخ مالیات برای همه نوع شرکت اعم از شرکتهای ایرانی و شرکتهای خارجی بطور یکسان اعمال میگردد؟

نرخ مالیات برای همه نوع شرکت اعم از شرکتهای ایرانی و خارجی (شعب و نمایندگیها) ۲۵ درصد است که بطور یکسان اعمال میگردد.

آیا شعب و نمایندگیهای شرکتهای خارجی که صرفا” به عملیات بازاریابی و اطلاع رسانی برای شرکتهای مادر در خارج می پردازند نیز مشمول پرداخت مالیات بردرآمد می باشند؟

خیر. شعب و نمایندگیهـای شرکتها و بانکهای خارجی که بدون داشتن حق انجام معامله، به بازاریابـی و جمع آوری اطلاعات اقتصادی در ایران برای شرکت مادر اشتغال داشته و در ازای مخارج خود از شرکت مادر وجوهی دریافت می نمایند، نسبت به این وجوه مشمول مالیات بر درآمد نخواهندبود (تبصره” ۲″ ماده ۱۰۷ قانون مالیاتهای مستقیم.

 

 

 تسهیلات و معافیتهای مالیاتی و گمرکی

منظور از معافیت مالیاتی چیست و چه مواردی را شامل می شود؟

منظور از معافیت مالیاتی، معافیت از پرداخت مالیات بر درآمد حاصل از فعالیت های صنعتی، معدنی و تولیدی می باشد. در ایران شرکتها مکلفند مالیات سود سهام را که به عنوان مالیات اشخاص حقیقی نیز تلقی می گردد، در منبع کسر و به حوزه مالیاتی مربوطه پرداخت نمایند ( ماده ۱۳۲ قانون مالیاتهای مستقیم.

معافیتهای مالیاتی کدام است و در چه شرایطی تعلق می گیرد؟

معافیت مالیاتی بخش صنعت، معدن و تولید:

درآمد مشمول مالیات ابرازی حاصل از فعالیتهای تولیدی و معدنی در بخش های تعاونی و خصوصی از تاریخ شروع بهره برداری یا استخراج به میـزان ۸۰ درصد و به مدت چهار سـال از پرداخت مالیات معاف می باشد (ماده ۱۳۲قانون مالیاتهای مستقیم

آن قسمت از سود ابرازی شرکتهای تعاونی و خصوصی که برای بازسازی، توسعه، نوسازی و یا تکمیل واحدهای صنعتی و معـدنی موجود و یا ایجـاد واحـدهای صنعتی و معدنی جدید درآن سال مصرف گردد از ۵۰ درصد مالیات متعلقه معاف خواهد بود (ماده ۱۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم)

معافیت مالیاتی بخش کشاورزی:

درآمد حاصل از کلیه فعالیتهای کشاورزی، دامپروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهیگیری و نوغانداری، احیای مراتع و جنگلها و باغات و اشجار و نخیلات بدون محدودیت زمانـی از پرداخت مالیات معاف می باشد (ماده ۸۱ قانون مالیاتهای مستقیم

معافیت مالیاتی بخش گردشگری:

کلیه تأسیسات ایرانگردی و جهانگردی دارای پروانه بهره برداری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هر سال از پرداخت ۵۰ درصد مالیات متعلقه معاف خواهند بود (تبصره “۳” ماده ۱۳۲ قانون مالیاتهای مستقیم).

 

تسهیلات ورود و اقامت

سازمان سرمایه گذاری وکمکهای اقتصادی وفنی ایران چه تسهیلاتی را در ارتباط با روادید ورود سرمایه گذاران و کارشناسان خارجی ارائه می دهد؟

سازمان سرمایه گذاری با معرفی سرمایه گذاران، مدیران و کارشناسان خارجی و بستگان درجه یک آنها به وزارت امور خارجه، امور مربوط به صدور روادید، اعم از روادید یک بار ورود و یا مکــرر سه ساله با حق ورود و اقـــامت سه ماهه در هر بار را تسهیــل می نماید. سرمایه گذاران خارجی یا شرکتهای مشترک می توانند با ارسال فرم مشخصات افراد مورد نظر و ذکر چگونگی نیاز به حضور ایشان در ایران، تقاضای روادید نمایند. لازم به ذکراست که تسهیلات سازمان سرمایه گذاری بدان معنا نیست که برای اخذ ویزا لازمست صرفا از طریق این سازمــان اقدام شود، بلکه همگان می توانند طبق مقررات جاری مستقیما” به نمـایندگیهای جمهوری اسلامی ایران درخارج مراجعه و درخواست روادید نمایند.

آیا تسهیلاتی برای اقامت و صدور پروانه کار نیز وجود دارد؟

درصورت ضرورت سازمان سرمایه گذاری تسهیلات و کمکهای لازم را در این خصوص به سرمایه گذاران خارجی ارائه خواهد داد.

 

دیگر پرسش ها:

در حال حاضر ایران با چه کشورهایی موافقتنامه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف امضاء نموده و کدامیک از آنها لازم الاجرا است؟

تا قبل از انقلاب اسلامی (سال ۱۹۶۴) ایران با دو کشور فرانسه و آلمان موافقتنامه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف امضاء نموده است. از پس از پیروزی انقلاب تاکنون نیز تعداد۴۰ موافقتنامه اجتناب از اخذ مالیات از مجموع موافقتنامه های فوق ۳۴در حال طی مراحل تصویب نهایی می باشد. موافقتنامه به تصویب مجلس شورای اسلامــی رسیده و ۸ موافقتنامه نیز مضاعف با سایر کشورها به امضاء رسیده است.

آیا در زمینه سرمایه گذاری، ایران موافقتنامه چند جانبه ای نیز امضاء نموده است؟

بلی . دولت جمهوری اسلامی ایران به موافقتنامه تشویق، تضمین و حمایت از سرمایه گذاری بین کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی همچنین موافقتنامه چند جانبه بین کشورهای عضو سازمان همکاریهای اقتصادی (اکو) ملحق شده است.

آیا ایران عضویت در آژانس چندجانبه تضمین سرمـایه گـذاری (MIGA) را پذیرفته است؟

بلی. دولت جمهوری اسلامی ایران به عضویت آژانس چند جانبه تضمین سرمایه گذاری (MIGA)درآمده و امکان برخورداری از پوششهای تضمینی این آژانس طبق ضوابط مربوطه برای سرمایه گذاران خارجی فراهم است. هر چند قانـون سرمایه گذاری خارجــی و موافقتنامه های دو جانبــه و چند جانبــه سرمایه گذاری که جمهـوری اسلامی ایران با کشـورهای مختلف امضـاء نموده، حقوق سرمایه گذار خارجی را در برابر خطرات غیر تجاری تحت پوشش قرار میدهد، با این وجود عضویت در میگـا امکان برخورداری از پوشش حمایتـی مضاعف را بــرای سرمایـه گذاران فراهم می سازد.

سرمایه گذار بالقوه خارجی لازم است ازچه قوانین و مقرراتی مطلع باشد؟

عـلاوه بر قانون سرمایه گذاری خارجی و آئین نامه اجرائی آن که تامین کننده حقوق اساسی سرمایه گذار خارجی است، مطالعه قوانین ذیل نیز به سرمایه گذاران توصیـه می شود:

  1. قانون تجارت بخش شرکتهای سهامی
  2. مقررات صادرات و واردات
  3. قانون مالیاتهای مستقیم
  4. مقررات گمرکی
  5. قانون کار بمنظور اطلاع از چگونگی استفاده از خدمات اتباع بیگان
  6. قانون ثبت علائم و اختراعات، بمنظور اطلاع از حقوق مالکیت های صنعتی ومعنوی